Prying priorities

I suddenly miss the days when I used to write a long-ass status report of my year come its end. Those were the days na masipag pang mag-blog ang mga taong kakilala ko, my friends, my writer contacts, even my non-writer contacts, basta marami. Early 2000s, and I was in my late 20s back then, so siyempre marami pang energies. Come early 30s, same same. We have a lot of things to say -- and we still do -- but we also had more time, opportunity, and chance to write them all back then. 

Iba na kapag kalakarang 40s ka na pala. I started out this decade of my life having much to say pa rin, pero parang few and far between na rin ang blogging ko by that time. Life always gets in the way of things, and so does work. While I'm ever so grateful to the universe na hindi ako nauubusan ng life experiences to write about at hindi ako nauubusan ng raket para mabayaran ko ang mga bayarin ng buhay, oras lang siguro ang hihilingin ko sa ngayon para lang mabalikan ang ilang bagay na gusto kong balikan sa buhay.

Pero hindi pa rin naman guarantee ito. May oras ka nga, pero minsan, iba ang gusto mong gawin din. Magpahinga is on top of that list, tumunganga sa kawalan habang nagmumuni-muni is another, and read books is the close third. Siyempre, hindi pa rin nawawala ang buhay at kabuhayang package stuff, siyempre, so pasingit-singit lang silang lahat diyan. Ang tanong lang: ano ang sisingit saan? 

Priorities. Minsan, iyan ang tinatapon natin sa mukha ng ibang tao para maipamukha natin sa kanila kung ano ang mahalaga sa atin, o kaya'y maningil para masabi nila kung mahalaga ba sila sa buhay mo. Ilang relasyon na rin ba ang pinagdaanan ko na may mga singilang ganito. Meron diyang nagsabing priority daw niya ang mga anak niya, kaya ang pag-deal sa lovelife issues ay hiwalay sa pag-deal sa issues niya sa bahay nila. On the one hand, I somewhat understand this. But on the other, it's also strange to see how things can get categorized that way with her. Ibig sabihin, hindi niya balak pagkrusin ang landas ng dalawa. Nakakatawa, eh paano yun, hahatiin niya ang sarili niya? Hindi naman ako naniningil sa kanyang bigyan niya ako ng panahon, pero binabato niya lagi sa akin na ang priority daw niya ay ang mga anak niya. Did I tell you na may malaking disconnect sa communication sa taong iyon? That's why it was easy to severe ties with that one. I lost 100k in that transaction, by the way, but I just chalked it up to a bad investment, which bought me crucial life lessons in life that are priceless. So ganun na lang 'yun.

Meron namang kabaligtaran dati ng priority singilan, pero hindi pa nga paniningil eh. Biro mo, tatakbo ang isang linggo, dalawa tatlo, isang buwan, dalawang buwan, ni walang communication sa iyo ang jowa mo. Paano 'yun? Magtataka ka na lang kung may jowa ka pa, kung buhay pa ba siya o kung na-abduct na ng alien. Hindi naman priority ang hiningi ko sa kanya, kundi basic decency lang sana, na sana sumagot sa text at tawag ko, para lang malaman kung buhay pa siya, at para malaman ko kung may jowa pa ako! Nakakaloka di ba. May pinagdadaanan lang daw siya, at may dini-deal with lang daw. Pero for 3 months walang comms? Panalo, di ba. Children, before the word "ghosting" was invented, I was freaking living it!!! And this was late 2000s, okay? Kalerks.

Hay, priorities. Noong nagtuturo pa ako sa UP, itong kabarkada ko noong college  na ni-recruit ko ring magturo doon sa alma mater namin, sinabi niyang mas priority na niya ang magkaroon ng tahimik na karaketang estado sa buhay, at ang pagtuturo doon ang nakita niyang magbibigay sa kanya nun. "Dito na tayo tatanda," sabi niya. I panned left, panned right, zoomed in and out sa isip ko sa mga makakasama namin doon sa aming "home for the aged" na 'yun, and I was like HELL NO in my mind. I still wanted to work outside of that office, I still want to travel while working and doing stuff, and I certainly don't want to be tied down to the puny suweldo there kung gusto kong mas umasenso sa buhay. Biro mo, I left an international NGO job that pays me nearly 30k a month, which is huge for 2004 ha, to having a starting salary of what, 17k a month, not even enough to cover my rent and bills at that time. It's a miracle I was able to pull that off before (I had two more jobs back then, mind you), and after 8 years of teaching, my suweldo was just around 35k lang yata, can't even remember kung net or gross pa ito. And with the political bickering happening there, where your promotion to a higher rank (ergo higher pay) solely depends on how good you ass-kiss people in power there, I was like, duuuude, I am SO NOT GROWING OLD HERE. Kaya like a bad lover who didn't take care of you, it was easy for me to up and go din from that relationship, probably the longest one I've had in my life (work-wise and relationship-wise na rin!). And that dude who said na tatanda siya doon? Mas nauna pa siyang nawala doon sa akin, simply because he didn't finish his MA on time, which was a requirement for a professor to teach there. So much for commitment, huh. Well, that guy had problems naman talaga in that department, commitment, so I wasn't surprised at all. 

Priorities. These days, ano ba ang priorities ko? At least wala na akong puprublemahing jowa na maniningil ng ganito. Alam kong mahirap maintindihan minsan ng isang nilalang na kailangan ko ng panahong mapag-isa para makapagsulat, pero at least naiintindihan ito ng kaulayaw ko sa buhay ngayon. Mahirap nung umpisa, pero naintindihan na niya ngayon, ngayong nakakaapat na taon na kaming magkasama, kasi talaga namang work-in-progress pa rin ang pagkakakilala niyo sa isa't isa. Pero masaya ako na naiintindihan na niya, at hindi niya ako sisingilin na i-prioritize ko siya, samantalang ang time away ko from her ay time na gumagawa ako ng pera para sa akin, sa kanya, sa aming lahat. Kaya naiintindihan na niya ito. Nakakaloka lang kung may jowa kang hindi naiintindihan ito, ano?

Naalala ko nga 'yung kuwento nila sa asawa ni National Artist for Literature NVM Gonzalez, na may dedicated wife siyang gumagawa ng lahat sa buhay, para siya, wala siyang ibang gagawin kundi magsulat nang mapayapa sa writing room niya. On the other side of this coin, isa sa mga hinahangaan kong Pinay writer na si Kerima Polotan Tuvera naman, naisingit ang pagsusulat sa gitna ng pag-aalaga sa mga anak, pamamalantsa, pagluluto, at paggawa ng iba pang gawaing bahay habang nagaganap ang domestic duties niya in full force. Wala siyang katulong sa bahay, may asawa pero dahil sa mga dekada '70-'80 ba sila nagsama, panahon ito na hindi shared responsibility ang house duties sa mag-asawa. Siguro tumulong din kahit papaano, pero iba pa rin kapag nanay ang nagpatakbo ng bahay. 

Two coins, one currency. Alin doon ang papahalagahan ko? May panahon kasing parang NVM ako, na mag-isa ako sa buhay, single, kaya nakakapagsulat nang malaya sa bahay kong may writing room. May panahon din namang Kerima ang peg ko, na maraming kailangang gampanan sa buhay pero nagsisingit pa rin ng konting panahon para makapagsulat. Hay. 

These days kasi, lalo na nung pumasok ang dekadang ito, iba na ang nagiging temperament ng buhay. Nagkaroon ako ng pagkakataong makapagsulat din ng bonggang-bongga, dalawang libro pa nga ang kinalabasan, pero may panahon ding wala akong panahon sa pagsusulat kasi ang kabuhayan package ay kung saan-saang lupalop ako dinadala. Na of course, hindi ako nagrereklamo, dahil ito naman ang gusto ko sa buhay, di ba? Careful what you wish for, right? Ito na nga 'yun, kaya masaya rin ako na naganap din iyon kahit papaano, natikman kumbaga. May isang friend nga ako na writer din at kapwa NGO worker, sabi niya, tapos na ang mga araw naming nagpapakadakila para sa sining at sa bayan, at kailangan na naming mag-focus sa pagpapayaman. Ewan kung naganap na sa kanya iyon mula nang huli kaming mag-usap, pero sana nga ay maginhawa na rin ang buhay niya tulad ng naging maginhawa ang buhay ko.

Well, 2018 na. Hindi pa rin ako mayamang-mayaman, pero nakakaluwag naman ako sa buhay na ngayon. Natapos ko nang bayaran ang condo ko, kaya maluwag na ako sa aspetong iyon, at may seguridad na ako sa isipan kong may titirhan akong hindi ako palalayasin kung hindi ako nakabayad ng renta. Priorities? Kailangan ko pa ring kumita, kaya ine-explain kong mabuti sa asawa ko na kailangan kong umalis paminsan-minsan kapag may raket, o kailangan kong maglaan ng oras sa trabaho kaya hindi ako makakasama minsan sa kung anuman ang kailangang gawin sa bahay, at naiintindihan niya iyon. Ang priority lang naman namin siguro ay ang maalpasan ang isang araw, linggo, buwan o taon na walang nagkakasakit sa amin, walang nagugutom, walang nadedehado. Hindi lang kasi kami dalawa sa buhay, apat kami, kasi may dalawa siyang anak. Priority namin na mapalaki na maging mabuting mga tao at mamamayan itong dalawang bata in our care. Na sana naman ay maganap.

Ilang tumbling na lang, 2019 na. Tapos panibagong dekada na naman ang susunod. Papasok na ako sa aking golden decade soon. Hindi ko alam kung maghahanap pa ako ng mga priorities sa panahong iyon, o kung may panahon pa akong mapapag-isipan ko ang mga bagay na ito. Pero definitely, hindi siya titigil. Walang titigil sa kalakarang ito ng buhay. Delayed man ng konti o pasingit-singit, okay pa rin. Basta ang mahalaga, buhay ka at humihinga. 

Although napapaisip din ako sa sinabi ni Ricky Lee dati, nang interbyuhin ko siya for a newspaper feature dahil nag-launch siya ng bagong libro. Ang pagsusulat sa kanya ay parang paghinga. I used to feel that way, too. But that definitely has changed for me. And I don't know what the culprit is, that was responsible for that change. Siguro isa, may napapansin din ako lately. Dati, blogging lang ang dahilan kung bakit ako nag-o-online, at nakaka-offline ako nang bongga. Sa 24/7 connectivity natin these days kasi, I think may isang obvious na mistress na umaagaw ng atensyon ko at nagde-demand ng time na makaulayaw ko siya: social media. Kung FB friends tayo, napapansin mo bang hindi na ako masyadong pumupunta doon lately? Mas nasa litrato ako, binabalikan ko ang purity ng online documentation of life kasi sa Instagram. Toxic na pati sa FB, lalo na nitong nakaraang dalawang taon. Hindi rin nakakatulong na nagkaroon tayo ng sobrang toxic online environment dahil sa trolling. Ang troll parang bodyguard ng kabit mo e, na mananakot sa iyo kapag hindi mo ginawa ang gusto ng kabit mo: na magbabad ka sa piling niya sa araw-araw. Parang nawala na ang original novelty of keeping in touch sa social media. Kaya parang nawawalan na ako ng gana sa kanya. Well, I guess sa FB lang naman, pero kasi ang dominante niya sa buhay natin, di ba? Kaya nakakaloka lang minsan.

Hay naku. Priorities. Ano nga ba? I guess it's more like distractions for me, na nauubos ang oras ko minsan sa nakatunganga ako sa social media, pa-scroll scroll. Minsan talaga, kailangan ng unplugging, lalo na't gusto mong magsulat. Saka ka na makisakay ulit kapag nakaahon ka na. Kaya iyan ang naging strategy ko most times this year. Saka parang gusto ko na ngang ibahin ang galawang online ko, kasi nga marami akong nami-miss gawin, at marami akong kailangan ihintong gawain. Priorities. Paglilinis at pag-streamline ng buhay siguro ang kailangan from time to time. And I need to do that soon.

Anyway, sorry at mahabang rant yata itong naisiwalat ko dito. Blame it on being cooped up here at home for almost two weeks now, kasi nagka-sprain ako, and hindi pa yata siya magaling kaya hindi ko maiapak pa. Kaloka. Kaya dito ko muna pagmamasdan ang mundo ko, mula sa bintana ko, dahil priority ko ngayon ang magpagaling -- para makalarga ulit nang bonggang bongga sa buhay.

Happy holidays, folks. 

From my window to yours. Bowie says hi!
[Dec 2018 Marikina]

Affordability.

Kung kelan ka naman nagkaroon ng means sa buhay na bilhin ang mga bagay, tulad ng libro, na gustong-gusto mong bilhin when you were in your teens/twenties, at kung kelan naman nagkaroon ng teknolohiya para magkaroon ka ng access sa mga bilihing ito, tulad ng Amazon and online shopping in general, saka ka naman kapos sa oras, lagi, para magtuon ng panahon sa pagbabasa.

Sadyang ganyan ba talaga ang Tantalus-ian playbook ng life, universe? Puro patikim lang ng mga patakam? O footnote thought lang ba ito sa mas malalaki pang thoughts na kelangan kong pansinin muna sa panahong ito?

I want to can some thoughts for now. Canned thoughts. Itapon ang abrelata called curiosity.

*whooosh*

*

My partner arrived at some of her own thoughts about affordability and parenthood. Na dapat daw, mga early to mid-30s ang wagi na panahon para makapag-decide ang human beings na magkaroon ng anak. Dahil afford na sa panahong iyon ang maturity pati na rin ang financial capacity, napagtanto niyang ito dapat ang prescribed time for parenthood daw.

I sense a short story in that canned thought of hers na binuksan ng abrelata called epiphany. Minahin ko kapag may oras.

Oo, pastime naming mag-usap tungkol sa mga naiisip namin. Kaya payapa lang.

💙



Cheers for sweet thoughts. Can them to last longer.

posted from Bloggeroid

booyah for brekkie

Cheers for cheerios!

Good for the heart! 

I'm not such a breakfast person, more like brunch, but there are times when you gotta eat in the morn to jumpstart your work mode. So here we are.

Though I also love all-day breakfast places, probably because I like eating breakfast, well, anytime nga! The concept is a good one, a novel one. Pero hindi pala siya novelty na bigla na lang nawawala. May sisipot at sisipot diyan sa tabi-tabi na ganyang place, and that's somehow comforting.

I still remember the very first all-day breakfast concept place na nakainan ko sa buhay ko. Sa Ortigas 'yun, mid-to-late '90s, a place like that opened sa El Pueblo Real, walking distance near my film office. Comforting siya, ewan ko kung bakit, or probably nadala din ako sa design ng blue and yellow, the usual decor for day-and-night type of places. Then a similarly sunny-decor place also opened dun sa Brick Road area sa likod ng Sta. Lucia Mall sa Marcos Hi-way. I tried it once lang, because if you're a commuter, hella place to commute to, during the '90s and early 2000s that area. Kaya luz.

But it's good that, thanks to these ride apps like GrabCar and Uber, I can now go to places where usually mahirap mag-commute papunta, lalo na kung di mo feel sumakay ng jeep kahit malapit lang dahil haggard ang mga biyahe sa rutang 'yun. Like this one we saw along Mayor Gil Fernando Ave, or formerly A. Tuazon Ave., dito sa Marikina.

That's my sweetie entering the place excitedly.
She had danggit in her silog minus the egg
while I sampled their eggs benedict on a pandesal.
OMG sarap siya bes! [June 2017]

Matteo's is a good place to eat, chika a bit, then run. The decor ain't much, and it doesn't make you wanna linger for longer. Other brekkie-style places are like that kasi, but this one, no. But it serves its purpose well, and more importantly, the food is great!

Lucky to have a partner who loves discovering eateries with me, and who loves all-day brekkie places, too. Not much of a morning person kami pareho, but all-day brekkie places are patok sa amin. So yeah, good match, eh? :)

And all is well in the universe.

Sige lafang na muna kesh. Kape later. And dive to work. 

Good morning, folks. Be well.

their morning rush

I call it the Ten to Ten crowd. Every morning, as I sit inside my neighborhood Starbucks, a crowd of eager senior citizens patiently wait for the adjacent mall to open. The mall opens at 10 in the morning, but as early as 9.30, a small crowd is already gathered outside, excited to do their daily rituals here, maybe twice-thrice a week or maybe weekly, but whatever the frequency, they're here. They're always here. And it never fails. Their presence never fails.

I wonder what parallel faith awaits me and my partner when we reach that twilight of our lives. Will we be mall rats, too, looking for quotidian ways to spend our breaths? Will we be cooped up in our home, shying away from such crowds? Will we nitpick on each other, lovingly or annoyingly? We don't know what kind of development awaits us. But if we'll base it on how we interact now, then it's going to be a fun time. As always.

Before we parted ways earlier to head on to our respective job duties, she was talking about feeling old already. Adulting never prepares one for such stages when you have to make huge decisions for your own self or your loved ones. No one said adulting is easy. No one also said the difficulty won't pass. In the end, it wil aways be your kind, your kind of adulting, that will enhance your growth as a human being, or will make you devolve back to the dark ages.

In my own adulting journey, I've learned one important lesson for myself: that there's no such thing as unconditional. All things have their limits, their breaking points, their tipping points. Things we consume have expiration dates. So do feelings we afford some humans. You can only have such finite amounts of patience for a situation. You can only shower a being with enough love for a relationship to grow. Some smother, and they think smothering is the same as loving. Love can get suffocating at times, too, when applied carelessly, or selfishly. Plants wither if they don't get watered the proper way. They die, too, if watered too much.

I think life teaches you to balance, to know how much is too much, and when enough is enough. I've also learned that during my adulting years, sometimes the hard way. It's a lesson I'll cherish bringing with me during my twilight years. I will share my stories of recklessness to whoever cares to listen then. I'll share my life lessons with whoever has the patience to be with me and listen to them. And I'll welcome their thoughts about my thoughts, for that is also an important adulting lesson I've learned in my life so far: having a fair exchange. Walang overspending, walang nalulugi. Win-win situation, as suggested for those who want a habit of being effective. Fair exchange: It's the humane way of being.

But if you really insist on betting one way, you can also bet on losing something the other way. That's how fair exchange works. You win some, you lose some. You can't have your cake and eat it, too. You can't put all your eggs in one basket. Insert the next lines of cliché here. You get the drift.

Like these lolos and lolas who have already undergone so much in their lives, as evident in their eyes, in the lines on their faces, I'm positive they've already had their fair share of exchanges. Like a dead star's last glimmers reaching the earth too late, some of the sparks in their eyes might have been hints of pain in their past, losses already grieved over, but they just blink it away now. Because they've already done their part, their duty. The rest is up to the rest of them folks they deal with.

You cannot pour from an empty cup, as that Buddhist thought goes. That's also one thing I learned growing up: you can stir in stuff in your cup, but you have to be ready for what your concoction will taste like. And before you help others, you have to help your own self first. For what will you pour if you've already dried up?

And lastly, one thing people taught me about people in this life holds water to this day: You can't help someone who doesn't want to be helped. I think this is the most difficult lesson I had to swallow in this life. Of course you want to always help those in need, especially the ones you love. But sometimes, the best way to help them is to *not* help them, for some people need to learn their lessons the way they need to be learned: in their own way, in their own time, in their own pace. No, you can't hurry anything in this life; not love, not epiphanies, and certainly not growth. Unless we humans learn how to make GMO feelings, then let's amplify all that needs jazzing up. But until then, we have to accept the fact that learning takes time. Like aging properly. And adulting.

Take a hint from these Ten to Ten seniors, the ones "rushing" to get inside the closed mall. For in their appearance of rushing, they're actually patiently waiting, waiting for what they know will come (i.e. for the mall to open at 10am) but they don't stress about something they know they have no control over (i.e. the mall still remaining closed before 10am). Another adulting lesson I picked up in life: You can't stress over all things beyond your control. You learn to pick your battles, conserve your energy, pour it where it's more needed, in the process refilling your cup repeatedly, until it's time to pour.

Have a happy coffee morning, folks. Easy on the sugar. ☕❤

posted from Bloggeroid

Global village isolation

Sitting near a table where an elderly couple just concluded their meal, maybe minutes or half an hour ago, I can't tell. They had ramen, that I can tell. What I can also tell is the state of their relationship at the moment. Looks like they're in an emotional plateau, as they've been sitting there for a good 20 minutes already, not talking with each other, instead staring at their respective smartphones, scrolling away, adjusting their eyeglasses from time to time, eyebrows arched for better vision or maybe a stupid Facebook post reaction, not sure.

Why do I side stare? Because I can't help but compare us to them. We always have our smartphones with us, too. But we don't go for five, ten, twenty minutes of staring without interacting with the other, to share a thought about a stupid Facebook post, an interesting email, or just about anything under the sun. Three years and counting, and we never run out of thoughts to share with the other. More importantly, we don't run out of interest to connect with the other.

So no, relationship plateaus don't happen here. Not in our household. For in the trips we make together in life, we know how to stop, pause, and camp out when there are inclines. And then we continue, traveling, moving forward.

Forward, always.


And PS yea I ❤ salmon sashimi hihi. Missed me?

timing (is) of the essence(s)

Just a quick one before I turn in. Yes, it's already 2.04am in my universe, and I just ate a fourth of a wedge of camembert cheese, washed down with water, followed by my cough meds and my trusty pei pa koa syrup. I think I'm ready to face the world again, universe. At least the three-day lecture facing me come Tuesday in faraway south again. Like south of Manila, that is. Things are slowly falling into place, and I'm finding myself in the thick of things again, but this time, being careful not to be too engulfed or swamped. Trying being the operative word here. 

Typing this as my sweetheart slumbers away in her bed, and I type in my desk here in her place. I've forgotten how quiet it can get, these private gated subdivisions, that I find myself amused at the sound of crickets reverberating outside the window. There's a different kind of quiet when I'm in my place at night, same time as this, but more than five floors up. It's a quiet that's more spacious, whereas this type of quiet here is more, shall I say, earthy. Perhaps it's because of my proximity to the earth, yes, but it's also about feeling the quiet as it envelops us from the ground up. Yes, it's that kind of quiet.

My soul is also being quieted lately, save for a few shakes of the mind here and there. As I age, I learn how to control them more, these shakes, but there are just times when the ground feels like opening up and wanting to swallow you. The operative word here being "feels like." But before it gets monumental like that, I find myself getting a hold on things, quickly, even before I realize I am already in control. And I think that is a good thing, so I just let that be.

What I need to stop is this penchant of mine to have conversations in my mind, conversations that I wish I could have had or I wish I could have in the future with certain people or certain populations, something like that. Perhaps it's the literary writer in me that does that, forming fictitious scenarios where there is none, or perhaps it's the scriptwriter in me, the one who they say is good at crafting cinematic dialogues for delivery. Maybe, perhaps, but seriously, I'd really want to stop formulating these conversations in my head, these would-be talks or could-have-been thoughts relayed to a soul living or dead. I wonder why it's strong these past few weeks since the start of the year, these mind convos that I have. Maybe it's time to once again sit myself down and talk to myself sincerely, to sort a few things out. Maybe open-ended severed strings are making me do this. Maybe a few wishful thinking points engage them as well. Or maybe it's just time for me to accept certain limitations in certain parts of me or my life. Maybe it's just that. Knowing is one thing, but enacting is another. And that's the next step that needs to be done.

I'm in a good place right now, honestly speaking. It's getting better, actually. And I'm ever so grateful to the universe about this. So I listen anew for new clues. Maybe there are a few tunes I need to revisit, or new tunes I need to hum. Let's see. And feel.

Time to join my sweetie. Goodnight world. Don't let the thought bugs bite. Hard.

Find your balance. Always.

Sa pag-uwi

Minsan, aaminin ko, sa buhay kong ito, maraming pagkakataon na parang ayokong umuwi -- dahil nalulungkot ako sa paglalakbay patungo doon.

Walang pinipili iyan, dahil noon ko pa nararamdaman iyan, kahit saan man ako umuwi. Noong maliit pa ako, hindi ko gaanong ramdam iyan, dahil siguro sa bata pa ako at kulang pa sa muwang. Pero may konti-konting pakiramdam na rin na ganito. Maliit pa lang ako, papalit-palit na kasi ako ng bahay na tinutuluyan. Bilang unang apo sa mga Cantor, lagi akong kinukuha ng aking lola na nakatira sa Antonio Luna street sa Proj. 4 mula sa apartment compound ng mga Linsangan sa kabilang ibayo ng lugar na iyon, doon sa Bugallon street kung saan nakatira ang nanay at tatay ko mula nang ikasal at magsarili. Parang ang layo na sa akin iyon, kasi sa mumunti kong mga paa -- na kinakarga pa pala -- ay marahil limang libong hakbang iyon mula sa Bugallon hanggang sa A. Luna. Pero nang lumaki na ako, sampung minutong lakaran lang pala iyon mula sa isang bahay patungo sa kabila, at mas maikli pa kung sa mga eskinitang shortcut ka dadaan, na para kang pumasok sa rabbithole ni Alice at wala pang tatlong minuto, andun ka na sa kabilang plaza kung saan may see-saw, swing, at baras na laruan namin noon, katabi ng isang basketball court. Pero dahil hinarangan ng bahay yung eskinita, nawalan kami ng mas maikling daraanan kaya kailangan naming gawin ang tinawag ng nanay ko na "long cut." Kasi nga hindi "short cut." 

Long cut. Minsan, alam mong maikli ang daan papunta sa isang punto hanggang sa isa pa, pero mas pinipili mong magpasikut-sikot o magpaligoy-ligoy muna. Parang kapag galing ka sa libing o burol at sabi nila'y kailangan mong magpagpag muna bago umuwi, kadalasan ay hinahanap ko ang pagpag na iyon kahit wala naman akong pinanggalingang patay -- dahil minsan, pakiramdam ko ay parang may bahagi akong namamatay tuwing uuwi ako. Minsan.

Dahil sa parehong nagtatrabaho ang mga magulang ko noon, pabalik-balik ako sa lola ko hanggang sa ayaw na niya akong paalisin sana doon. Dahil matriyarkal ang bahay niyang iyon at mataray siyang babae, walang makapalag sa kanya, kahit ang panganay niyang tatay ko. Kaya tuwing may bahid na di maganda sa ugali ko noon, sinasabi niyang "spoiled ka kasi ng lola mo." Hindi ko naman naiintindihan pa ang ibig sabihin ng spoiled, kasi sa tingin ko, inaalagaan lang naman ako ng mga tao sa paligid ko. Siyempre, hindi pa hasa ang utak ko sa mas malalimang muni-muni, kaya sa mababaw na paraan ko ito naiintindihan, kung saan malinaw na itim/puti lang ang naghahari (nagrereyna?). Kaya sa naging paglalakbay ko noong bata pa ako, minsan ay di ko gusto ang pag-uwi sa isang bahay o ang pagpunta sa isa pa, lalo na nang nag-aral na ako. Dahil sa nasimulan kong mag-aral sa Quezon City, hindi agad ako pinaalis ng lola ko nang nakabili na sa wakas ng bahay na huhulugan ang mga magulang ko sa Marikina. Parang ang layo pa noon ng Marikina, liblib na lugar, walang masyadong bahay pa, puro lupa, at bakanteng lote na talahib. Ngayon siyempre, iba na ito, dahil baligtad na: puro bahay na, wala nang masyadong bakanteng lote.

Mula nang mamulat ako sa eskuwelahan noong limang taon pa lang ako, namulat din sa akin na puwede kong ituring na may dalawa akong inuuwian: ang bahay ng lola ko mula Lunes hanggang Biyernes o tuwing may pasok, at ang bahay naming pamilya sa Marikina tuwing weekend at bakasyon sa eskuwela. Parang ang saya-saya ko lang lagi tuwing uuwi ako sa Marikina, hindi dahil sa inaakibat ko ito sa presensiya ng mga magulang ko (na alam kong immature ang peg) pero ang ibig sabihin kasi ng pag-uwing iyon, wala na akong pasok sa eskuwelahang madalas ay nabu-bully ako. Kaya precious sa akin ang tuwing uuwi sa Marikina kasi kasa-kasama ko din ang nanay ko at kapatid tuwing Sabado dahil manonood kami ng sine sa Cubao, kahit underage ako para sa sine, kasi maraming kaibigang takilyera ang nanay ko. Minsan kapag Linggo naman, dadalhin kami ng tatay ko kung saanman may bagong restaurant o kainan na gusto nilang tikman. Kaya bata pa lang ako, alam ko na ang maraming fast food tulad ng Shakey's at Cindy's at alam ko na rin ang mga resto tulad ng Aristocrat at Barrio Fiesta. 

Nag-iba ang pakiramdam ng uwiang ito noong haiskul ako. Dahil sa nilalakad ko lang ang bahay namin mula sa nilipatan kong eskuwelahan sa Marikina na, parang pantay na lang ang palagay ko sa pakiramdam ng pag-uwi. Kahit noong nasa kolehiyo ako, hindi ko rin iniinda na ang pag-uwi o kung may pakiramdam ba ito ng saya o lungkot tulad noong elementary ako. Pero hindi rin naman malungkot tuwing pupunta ako sa lola ko, kasi nga paborito akong apo, maraming perks din iyon, at para ko na rin siyang naging pangalawang ina sa mga panahong iyon. Hindi ko lang maalis sa mura kong isipan na ang ibig sabihin ng pag-uwi sa Proj. 4 ay kaakibat ng may pasok kasi sa eskuwelahang di masaya para sa akin na pasukan.

Iba nga sa haiskul. Dumadalaw-dalaw pa rin kami kay lola pero mas madalas kapag may okasyon na lang, tulad ng birthday at lalo na kapag Pasko. Kaya ang alaala ko ng Pasko ay doon nakadikit sa bahay na iyon, sa side ng pamilyang iyon, dahil siguro sa mas maliit siya at intimate kami, di tulad sa Linsangan na napakarami kami at medyo matatanda na ang karamihan sa pinsan kong hindi ko pa nahahabol sa maturity man lang. Masaya naman doon dahil sa andun ang nanay kong mahal ko, pero mas masaya sa Proj. 4 dahil andun ang nanay ko at ang lola kong pangalawa kong ina. Kaya masarap umuwi sa Proj. 4 kung may ganung pakiramdam noon.

Siyempre iba na rin noong na-petition ang lola at lolo ko sa Canada, kung saan naroon na ang 85% ng nakalakihan kong pamilya sa A. Luna. Kaya may panahon ding malungkot nang umuwi sa Proj. 4, kahit dalaw man lang, lalo na nang mamatay na nga si lola at si lolo na rin, sa kalaunan. Pero may ganun nga yatang panahon, na kailangan mong tanggapin na minsan, masakit ang ilang pag-uwi. Pero iba 'yan nang natuto akong mag-solo sa buhay. Dahil sa siguro ay magkaugali kami ng tatay ko, di kami magkasundo madalas sa iisang bubungan habang lumalaki ako. Kaya mas ginugusto ko ang hindi pa umuwi noong pagkatapos ko ng kolehiyo. Siyempre, bilang lumalaking teenager, may kahalo itong pagtuklas sa mundo, na kadalasa'y di tugma sa mga patakaran ng tatay. Sinunod ko naman ang sinabi niya sa akin isang beses na nag-away kami, "habang nakatira ka sa bahay ko, susundin mo ako." Kaya umalis na lang ako, at naghanap ng sarili kong bahay, lalo na noong matapos na akong mag-kolehiyo. Na natagpuan ko naman, paulit-ulit, sa ilan ding apartment na nirentahan ko mula noong umalis ako sa amin. 

Nakakalokang isipin na ang minsan mong bahay-bakasyunang masayang inuuwian noong bata ka pa ay magiging mabigat sa damdaming uwian dahil sa ilang nakatira dito, na nakakasira ng pakiramdam mo sa tinutuluyan mo. Masakit sa aking isiping hindi na nga ako lumaki sa nanay ko habang bata ako, tapos eto at lalayasan ko na naman siya nang lumaki na ako. Parang kolehiyo lang talaga kami nagsama nang tunay at lubos. Kaya nga ngayong mas matanda na ako at mas nauunawaan ko na ang maraming bagay, mas madalas na akong "umuwi" sa kanya, ibig sabihin madalas kaming mag-hang out at magkita sa labas, at ihahatid ko lang siya pauwi, o kaya'y hihinto ako doon minsan para kumain ng luto niya o putaheng nadiskubre niya sa mga karinderya.  

Pero mula nang umalis ako sa bahay naming iyon noong 22 years old ako, hindi na ako bumalik pa at natulog doon. Ni minsan. Ewan ko ba pero may hinahanap na ding kalayaan ang utak at damdamin ko noon na parang hindi ko nakukuha sa bahay naming iyon noong lumaki na ako. At alam kong alam ng nanay ko iyon, kaya hindi sumama ang loob niya sa akin nang gawin ko iyon. Napapagod na rin siguro siyang maging referee naming mag-ama sa madalas na bangayan. 

Lumabas ako sa Marikina para mas mapalapit ako sa mga bagay na pinagkakaabalahan ko sa buhay noon, na pawang nasa Quezon City o karatig-siyudad nito. Nakailang lipat din ako ng apartment, sa sampung taong nilagi ko doon, na noong una ay may kasama ako sa buhay na ka-live-in na partner, na sa paglaon ay naghihiwalay kaya housemate naman na mga kaibigang matalik sa kolehiyo. Na nilayasan ko rin nang muling magka-partner, hanggang sa nagsolo na ako nang naghiwalayan din iyon. Noong mga panahong una kong ginawa ito, kahit minsan ay nahihirapan na ako sa gastusin at naiisip ko nang bumalik sa amin, minsang sinabi ng isang kaibigang matalik na "What price freedom?" Tama naman siya, at alam kong mas tama iyon. Kaya dedma na rin sa isa kong tita, ang pinaka-ate ng nanay ko, nang lagi niyang sinasabi sa akin na "may bahay kayo, bakit hindi ka doon umuuwi?" Naku tita, hindi kasi ako tulad ng mga anak mo, mga pinsan kong mas matanda sa akin, na kahit nag-asawa at anak na, diyan pa rin sa iyo lahat nakatira, at ikaw pa rin ang nagpapakain sa kanila hanggang sa ngayon. Ang kalayaan sa akin ay ang makahanap ng sarili kong pamamaraan para buhayin ang sarili ko, kahit doble-triple kayod minsan ang kailangan dahil sa may binabayaran akong renta sa bahay sa ibabaw ng mga bills na binabayaran nating lahat. 

Kaya siguro mas iba ang dating sa akin ng pag-uwi sa mga apartment noong solo na akong umuuwi doon, walang partner o walang housemate. Kung nagkaka-partner man ako, may sarili kasi siyang inuuwian kaya hati kami sa panahon sa mga tirahan. Pero lagi akong may sariling akin, at kung pupuwede nga lang, dito na lang sila sa akin tumira, dahil sa hindi ko naman kayang makitira minsan sa kung nasaan sila dahil nga sa may iba silang kasama sa bahay na kapamilya o kung anuman. Sa pag-uwi-uwi kong ito sa mga apartment ko, dito ko simulang naramdaman na masarap magkaroon ng sariling kuweba kung saan puwede ka munang magtago mula sa mundo at mag-muni-muni o mag-relaks lang nang walang inaalalang ibang tao. Nakukuha ko rin naman iyon kapag paminsa-minsan ay may partner ako, pero iba kasi kapag may kasama pa kaming iba sa bahay, tulad nang dating may partner ako at yung kaibigan namin ay housemate din namin. Nakukuha ko din naman iyon noong nagsisimula akong magsolo, lalo na noong may housemate ako at yun ang una kong tikim doon, na may sarili na akong mini-kuweba (kuwarto) sa isang bahay na kami lang ng mga kabatak ko ang nagpapaandar, hindi kami nakaasa sa magulang o sinumang mas mataas sa amin. Pantay kami, at kami ang may kontrol. 

Pero di ko alam na tuwing ihahatid pala ako ng mga magulang ko sa mga apartment ko, awang-awa ang tatay ko sa akin kasi nagrerenta lang ako. O kaya ay dahil hindi gaanong kapita-pitagan ang tinitirhan ko sa paningin niya? O ewan ko kung ano pa ang iba niyang dahilan, pero kinuwento ito ng nanay ko sa akin minsan kaya pumayag silang maghanap na lang kami ng mas permanenteng mauuwian ko, na palagay ko ay pagtanggap na rin nila na kailangan kong umuwi sa sarili kong tirahan na hindi sa kanila. At dahil sa napapagod na rin akong magbayad ng renta sa isang tirahang hindi naman sa akin, napagdesisyunan nilang tulungan ako sa paghanap ko ng condo para sa akin. Na natagpuan namin dito sa bayan naming muli, pero sa mas bungad, hindi sa malayuan tulad ng kung nasaan sila. Natutuwa siguro sila na mas malapit na ako sa kanila ngayon, simula nang tumira akong muli sa Marikina noong 34 na ako. Na hanggang ngayong malapit na akong mag-43, narito pa rin ako sa santuwaryo kong tinuturing na ilang barangay lang ang layo sa bahay namin.

Pero aaminin kong noong simula ng pagbalik ko dito, malaki ang kaakibat na lungkot minsan tuwing uuwi ako dito. Marahil nakadikit ito sa mga panahong hindi ko na gustong umuwi dito sa Marikina, sa bahay namin na nilayasan ko, at ang mga lumang pakiramdam na mabigat ay parang bumabalik-balik sa akin kahit na mas matanda na ako. Ano ba naman yun na ang angst ng 22 ay nararamdaman ko pa noong 32-39 na ako? Kahit noong 40. Paiba-iba yan kasi; minsan sobrang tuwa ko kapag uuwi ako dito, pero minsan sobrang lungkot ko tuwing uuwi rin akong mag-isa. May kinalaman ba ito sa pagkakaroon ng partner o wala? Minsan, oo, pero hindi naman yata lagi. Lalo na't noong nagkaroon ako ng mas batang partner na tumira sa akin dito nang halos dalawang taon, nahirapan akong ipagpag ang negatibo sa pag-uwi ko dito noong wala na siya. Kung noon, mas madaling ipagpag ang pakiramdam ng bigat dahil sa apartment lang iyon at puwede mo rin siyang layasan kapag nilayasan mo na ang isang relasyon, dito mahirap ayusin ang chi dahil sa dito na ako nakatira, binabayaran hanggang ngayon, na sa paglaon ay mapapasaakin din. Kaya talagang nakakaloka na para akong sinapian ng feng shui expert na inayos ko ang lugar ng mga gamit ko, eh saan ko pa ito iiikot sa liit ng espasyo kong ito? Na sa huli ay ang ginawa ko, pinalitan ko halos lahat ng kasangkapan ko dito sa bahay, basta lahat ng puwede kong mapalitan: dining table, couch, cabinet, shelf, parang engrandeng sale na hindi, kasi pinamigay ko lang naman lahat yun sa isang tita kong nangangailangan. Maganda rin ang timing ng pera noon dahil kinaya kong palitan ang mga ito. Pero dapat yata ay isinama ko ang kama dito sa pagpapalit na ito, ano? Pero mukha namang wala nang epekto ito, dahil sa nang umaliwalas na ang pakiramdam ko, marahil ay umaliwalas na rin ang kung anuman nanikit na negatibo sa tinutulugan ko.

Napakahabang naratibo nito, tungkol lang sa pag-uwi. Ewan ko ba pero naramdaman ko lang nung isang araw kasi ito, muli, na parang naiisip ko ang pakiramdam ng pag-uwi, mula Cubao lang naman, na naaalala ko kung gaano kalungkot minsan ang pakiramdam ko ng pag-uwi dito, dahil yata sa nag-iisa ako sa buhay. Pero hindi naman "hinahanap" ng sistema ko ang kalungkutang ito; napaisip lang ako na may kalungkutan nga pala dati na nararamdaman ako. Matagal ko na ring hindi nararamdaman ito kasi, mula noong 2011 siguro, matapos kong tuluyang mapagpag ang pakiramdam ng umalis na partner na tumira dito. Minsan, ang pag-uwi ko ay may kaakibat na lungkot pa rin, pero hindi na nakaangkla ito sa mas malalimang hugot di tulad noong mas bata-bata ako. Marahil ay naging komportable na ako sa kung anuman ang dumating na baraha sa akin sa buhay: single, hindi single, go. Hindi ko ikamamatay ang pagiging single pero hindi ko rin pahahabain ang isang relasyon kung ipit ako dito, di tulad ng ginawa ko noong bata-bata pa ako sa mga relasyon. At hindi na doon nakadikit ang kalungkutan ng pag-uwi, lalo na noong naging 40 na ako. Siyempre, sabi ng isa kong matalik na kaibigan dati, malungkot minsan kasi naghahanap tayo ng intimacy, kapalagayang loob, katuwang sa buhay, at lagi niyang pinipilit na, kahit ilang beses pang sumemplang ang mga relasyon ko, may nakatago daw diyan na "da wan" para sa akin/amin. Hindi ko na lang sinabi sa kanya na hindi naman ako naniniwala doon. Basta kung may dumating, meron. Kung wala, wala. At dapat kampante at handa ako doon -- na oo, noon pa naman ay kampante na at handa. Pero siyempre, paminsan-minsan ay maiisip mong mas masaya kung meron, pero hindi ibig sabihin nito ay malungkot kapag wala. Dapat masaya lang lagi ang peg. May pag-asa, pero huwag umasa. Kaya nga naka-tattoo sa akin yan: hope, and keep busy. Habang buhay, may pag-asa, pero huwag umasa nang umasa; dapat ang kaligayahan mo ay galing sa sarili mong balon. Huwag humukay sa iba.

Life rewrites at 40, sabi ko nga ilang taon na ang nakalipas. Wala na daw sa kalendaryo ito, sabi nila, pero nasa star charts pa rin naman ako, forever. Age of Aquarius na o kung anuman iyon na ineksplika ng kaibigan kong sumisilip sa mga ganitong astrological chart. May kaakibat daw na kalinawan ang maraming bagay kapag narating mo ang isa sa mga tinaguriang "age" na ito. Marahil ay ito nga ang nangyari sa akin. Wala na akong bahid ng lungkot sa pag-uwi na ang pinanggagalingan ay ang kawalan ng pag-ibig o pagkakaroon nito pero palpak naman ang pagtakbo. Marahil nga ay kailangan ko ng partner na mas nakakaintindi ng mga bagay-bagay na ganito, dahil siya rin ay may ganito sa sarili niyang mundo. Iyon ang masarap uwian -- yung tunay na nakakaintindi, na alam niyang kahit wala pa kayo sa iisang bubong, mayabong pa rin ang paglago ng tinanim niyong puno. At masarap uwian ang kasamang may pangarap: na isang araw, uuwi rin kayo sa iisang bubong na pareho niyong ginusto. Kaya kampante ako na there's a girl who really gets it, and gets it good -- and gets it for real.

Kaya hindi simpleng usapin ang tirahan, ang pag-uwi, ang pagtira, o mga kaakibat na bagay dito. Hindi tayo simpleng mga nilalang kasi, kaya kailangan nating maintindihan na iba-iba ang ibig sabihin ng mga bagay-bagay sa mga tao. Ewan ko kung bakit sumagi sa isipan ko ang lahat ng ito noong isang araw na hinahatid ako ng taxi pauwi: na naalala kong dati ay nalulungkot akong umuwi dito sa condo, pero parang ang tagal tagal tagal na nun. Mga 2012 nga pala mula nang maramdaman ko iyon, pero huling beses na nga iyon. Pero mas natuwa nga ako sa isiping hindi ko na nararamdaman ito, na kahit minsan ay malungkot akong uuwi, hindi ako nalulungot nang dahil sa pag-uwi. Magkaiba kasi iyon. 

Where will I take this post home? Nowhere, for now. Naisip ko lang mag-blog muli dito kanina, pagkagising ko, at ilabas itong naratibo ng pag-uwi na sumundot sa isipan ko noong isang gabi nga. Marahil ang nakukuha ko dito ay, hindi lang naman pisikal ang ibig sabihin ng pag-uwi. Metaphysical din siya, madalas philosophical, and sometimes, ethereal. They say that home is where the heart is. I believe that, but also, I think it's better to think that home is where your heart is, enveloped with peace of mind and calmness of soul, because it's not only love that you have to find a home for. So I think I'll just leave it at that, and say -- I'm back.

La luna e mio dio, I used to say upon learning Italian 

in HS (pardon the ungrammatical structure). 

The essence stays the same, year in and year out. 

It truly guides me home, wherever home might be. 

[March 2016 Marikina]

Yes, I'm back.    

misteryo ng mantsa

Kaninang naghuhugas ako ng pinggan at iba pang gamit pang-kusinang nasa lababo, nahirapan akong alisin ang mantsa sa metal tray ng oven toaster dahil sa nanikit na ito, 'yung sunog na parte ng karneng pinainit ko na dumikit at naiwan doon. Kaya kahit ilang pahid na ng "makabagong" dishwashing liquid ay hindi agad ito naaalis. Nakaka-ilang pasada na rin ako, sabay pasada sa iba pang kailangang hugasan, pero unti-unti lang natatanggal ang nanikit na mantsa. 

Dahil sa ang lalagyan ko ng sponge ay may natirang nanikit na sabong bareta sa gilid niya, naisip kong kayurin ang natitirang "makalumang" panghugas na ito ng pinggan, baka sakaling bumigay ang mantsa. At oo nga, sa mas kaunting pasada, naalis na sa wakas ang ilang beses ko nang pinasadahang mantsa ng tray. Malinis na itong muli.

Sa paghuhugas kanina, hindi ako ako kung wala akong maikokonektang muni-muni sa mga maliliit na bagay na ito, mga bagay na hindi naman talaga maliit kung tutuusin mo. Pero saka na iyon.

Nabuksan kasi kahapon ang isang lumang mantsa na ang akala ko'y natanggal na ng anumang ginamit kong pampasada dito. Naisip ko lang: kung ang mga pinggan ay may dishwashing liquid na puwedeng magtanggal ng mansta nito, ano kaya ang dishwashing liquid ng buhay na puwedeng magtanggal ng mantsa sa iyong pagkatao?

Tao ka pa ba kapag wala ka nang mantsa? Marahil, oo. Pero mas tao ka kung may mga mantsa ka.

Sa isang usapan ng pagkikita ng mga dating kaibigan bukas, nabanggit ng isa sa kanila ang isang mantsa kong akala ko'y matagal ko nang naalis: ang sakit ng betrayal ng isang natatanging kaibigan noong kolehiyo. Kinukumusta daw kasi ako ng kaibigang ito, at nagmungkahi ang kausap ko na isama ito sa kitakits bukas. Na siyempre ay tahasang tinutulan ko. Tinanong ako kung "ready na ba ako" na makita ang ex-friend na ito dati. Sa isang sadyang pagkikita, hindi ito usapin kung ready ako o hindi. Ang dapat na tanong dito ay: gugustuhin ko bang makitang muli ang isang kaibigang tinuring kong kapamilya ko, chosen family 'ika nga namin sa LGBTQ community, na betrayal naman ang sinukli sa akin sa ilang taong pagsasalba ko sa kanya, pagpoprotekta, pagtatanggol kahit siya ang nasa mali, dahil lang sa kapamilya ko siyang tinuring?

Matagal ko nang kinalimutan ito. Sumaya na in leaps ang bounds ang buhay ko matapos ang episode naming iyon. Nagkaroon na ako ng iba pang miyembro sa chosen family ko ngayon. Sa isang dekada halos na di pagkikita at walang komunikasyon, alam kong alam niyang malaki ang mantsang naidulot niya sa buhay ko noon. Na kahit ilang beses kong hugasan, nariyan at nariyan pa rin siya, nagmarka. Kaya over the years, natuto na lang akong isuot ang buhay na may mantsang kaakibat. Ganyan naman talaga kasi ang buhay. Kung giyera ito, battle scars ang tawag diyan. Diyosa lang ang taong walang battle scars sa buhay at mantsa sa pagkatao. Diyosa lang.

Pero dahil hindi tayo diyosa, nakakapag-move on naman tayo. Kahit nakalimutan mo na ang mga kaganapan noon, kahit ibinaon mo na ang sakit na naidulot sa iyo ng negatibong pangyayaring iyon, kahit na pinatawad at pinilit mo nang intindihin kung bakit nila nagawa ang nagawa nila sa iyo, sa paglaon ay may panaka-nakang alaalang sisipa sa iyo para awtomatikong itaas ang pader ng buhay mo para makaiwas sa baka-dumating na muling-delubyo. You learn from things, you carry the lessons, and you don't forget the consequences.  Yes, sometimes past hurts come back like they just happened yesterday. I feel this way whenever I get hurt by someone I truly cared for in my life. Especially people I deemed as my chosen family. 

Kaya no matter how I want to be zen about this and all that jazz, there really are some things that you can't easily meditate out of your system, in a snap. It has been nearly a decade, yes, and it has dissipated. But see, there's still a stain. Stain. Ang pangit pakinggan sa Inggles. "Blemishes" ang definition niya, parang tinaghiyawat ka lang at may naiwang scar na ikinapangit mo. Or maybe ikinaganda kung mahilig ka sa skin decorations and you treat flaws as design. Funny naman ang definition ng "mantsa" sa Tagalog wikipedia: 

"Ang mantsa ay mga duming-dungis sa anumang bagay tulad ng mga damit at tela, na karaniwang mahirap alisin kahit labhan, hugasan o punasan man."

Mas poetic in Filipino, no? Duming-dungis. 

Ang duming-dungis ko ay hindi na madumi, at hindi na rin madungis. Pero may bahid lang na naiwan, katiting. Tanggap ko nang kahit ikula ko pa ito, wala na itong pag-asa. 

Minsan, sa naging trato din sa akin ng tao, mahirap ding maghanap ng pag-asa, lalo na ng pag-asang itatrato ka nila nang mas mainam sa susunod. Matapos kang mantsahan, matapos nilang palipasin ang panahon, hindi ko na inaasahang kikilos sila para magkula. Sadyang ganyan lang talaga yata ang buhay. Sabi nga ng tatay at nanay ko noong iniyakan ko sila sa mga kaganapang ito nang mamantsahan ako noon, "Humanap ka na lang ng ibang kaibigan, anak."

At iyon nga ang nangyari. Hindi ko sinadyang humanap, pero ang kalawakan ang nagbibigay sa akin ng daan para mahanap ko ang mga nilalang na hindi basta-basta magbibigay sa iyo ng mantsa. And yes, to the universe, I am eternally grateful for that faith-in-friendship reboot. 

As for having faith that old friends will resurface and dust off what needs to be dusted off, I'll have none of that. In this life, I've learned that some people in your past would be better off to remain in the past. It's not about having second chances also. Because once you're scarred, then you're scarred. Would you let another scar happen? I guess it's also pretty simple: If I can choose my chosen family, then I can un-choose them, too. Because all this time, the one that I should have chosen -- and should always choose -- is me. 

I choose to live a life free from people who drag me down. 

I choose to live a life free from other people's baggage weighing down on me.

I choose to live a life full of people who also chose me.

I choose to live a life full of people who try to understand my shortcomings and celebrate my strengths.

That's how I choose.

I'm a Taurean so I have this tendency to wallow in things a little bit longer than some. I'd like to believe that I've wallowed enough on this past hurt for years and I'm only emerging from shaking it off my system. Yes, not totally, for there will always be that scar, that stain, 'yung mantsa sa pagkatao, pero hindi naman na ako dapat magpaapekto dito, as much as I can. Pero nakakagulat lang sa akin na parang apektado pa rin ako nang bumulalas ito kahapon. Marahil nga, dahil sa malalim ang pinag-uugatan nito, may mga natitira-tira pang talahib na kailangang tabasin. Lalo na't dahil nga sa pinili ko ang mga taong ito na miyembro ng pamilya kong tinuring.

Well, I'd also like to believe that I'm choosing better, that I've chosen better na, eventually. 

Naalala ko tuloy 'yung opening monologue ni Ewan McGregor sa Trainspotting:

No, I didn't choose heroin naman, mga teh. I chose to be the heroine of my life. O di ba. How about that? #sinopawitty

But I guess, in a way, I did choose a drug, things I got addicted to, in a manner of speaking, which eventually got a hold of me but in some circumstances, I was able to wiggle out my way. 

We all have varying addictions: I chose blind friendships in my twenties. I chose unsupportive relationships in my thirties. But during the late thirties and now I'm in my forties, I'm choosing self-improvement. Always. Some philosopher once said that religion is the opium of the masses. My new addiction is being zen about life. Same same?

*

I know there's also another thing I have to shake off in this new "Life Rewrites at 40: Zen and the Art of Self-Improvement and Self-Maintenance" edition: my tendency to be impatient with lower life forms, or people who have lower tolerance for diversity. I have to learn more how to retreat early when I see it's a losing battle. I should brush up on my Sun Tzu mode, because The Art of War is so much alive in this digital age we call the global village. Dahil gustuhin ko man o hindi, may peste pa ring mga kapitbahay.

And overcoming little hurts from little people whom I chose to be part of my chosen family. Yes, these two I could meditate out of my system. Just give me time. And no, this will not linger on like the lengthy example above. Because this time, there's no stain. I know this for a fact. Because I've finally found the dishwashing liquid of my life.

Meron naman pala. Andiyan siya sa tabi-tabi, katabi ko sa gabi.

Because when the universe conspires, 

the path clears up to your true destination. 

Never lose sight of your genuine way. 

(April 2015 Bencab Museum, Baguio City)

The profoundest of things you find in the most banal of chores. Story of my life. Mindfulness galore. 

And now, I have to choose work.

Later, universe. And thanks.

all this rain is making me...

Maulang linggo ito. Manaka-nakang pagsilip ng araw ang ganap, pero mas namamayani ang bugso ng ulan. Tatlong magkakasunod na bagyo ba naman ang dumaan at dumalaw sa Pilipinas eh. Kumusta naman di ba. 

Pero maulan man, may araw pa rin. Hindi naman delubyo ang ibinabagsak ng kalawakan sa atin. Minsan, may mga bagong habi na tulay na kailangan nating tawirin. O kaya'y baging na ibinabagsak sa harapan natin, inaakit tayong kumapit para makalundag tayo sa ibang parte ng lupaing puwede pa nating tahakin, at siguro'y sakupin. Iyong lugar ba na hindi ikaw ang sinasakop, kundi ikaw ang inaantabayanan para sumali sa kanilang mundo. Ikaw naman na pilit nagpapaka-ermitanyo sa iyong kuweba ay naaakit lumabas, napapaisip kung panahon na nga bang muli para pulutin ang isang parte ng buhay na tinuldukan mo na. Magandang ideya bang bubuksan mong muli ang librong ibinaba mo na sa pahinang ayaw mo nang mabasa dati? Paano kung may bagong kaalamang mapupulot sa muling pagbukas nito? 

Kay hirap, ano?

*

Na-miss kong magsulat sa Filipino.

* 

Actually, nami-miss kong magsulat sa pen and paper, sa blank pages notebook ko with my .01-02 tech pen. Sige, mamaya.

All these screens in our lives!!! I hate the digital age sometimes. Sometimes lang naman. Wifi I love you.

*

What a year, what a month, what a week. Ang daming nangyayari sa buhay kaya minsan, hindi ka maka-stop and smell the roses ang peg. Pero nakaka-pause for a break ka pa naman para makapagyakapan at makipagdaldalan. Iyan ang maganda kapag ang iyong sinisinta ay naituturing mo ring mabuting kaibigan, confidante na puwedeng humimay ng mga stupid thoughts and profound thoughts mo, over coffee or beer. Minsan kasi, may mga kausap kang masayang kausap over coffee. Minsan may mga keri na kainuman naman. Suwerte at nakatagpo ako ng partner na pareho ang peg. 

Suwerte rin at ang partner ko ay pasensiyosa sa mga inarte at shortcomings ko, dahil siya rin ay may ganun at pasensiyosa din ako sa kanya. Talagang it takes two to tango, and it helps that we're peas in a pod. Never pala talagang nag-work sa akin 'yung opposites attract na peg. O kaya ay mas loud 'yung partner ko kesa sa akin, o ako ang mas loud kesa sa kanya. I think I've tried all of these, at ang pinaka-patok na formula pala ay 'yung pareho lang kayo ng timpla at ng temperament. Ito 'yung tipong if you want to have your solitude moment, gets niya. Gets ko rin ito sa kanya kasi may ganyan din siya. Tapos we can actually be "alone together" if ever there is such a concept. 'Yung tipong tahimik lang ako sa isang tabi at tahimik lang siya sa isang tabi, pero nasa isang espasyo kami. Kung di pa uso ang "alone together" then I guess we're inventing it, right now. And it's working.

Isa kasi 'yan sa mga hesitations niya sa akin when we first hooked up. Since I've lived independently and alone for years now, single man o hindi, she was scared of encroaching in my space and she was afraid of "losing herself" again in a relationship. You know how that is. Sometimes, even if your partner is not the dominant one, you tend to lose yourself in a relationship because you exist solely for it, and then you don't practice your individuality much. I think this is what other couples say as "the we we we" thing na puro we na lang at wala nang "you and I" or something like that. Pero I feel lucky now kasi we have both: we have our "we" moments and we also have the "you and I" moments. Nakakatawa nga kasi in the beginning, we were both afraid of "feeling clingy" and we were trying to self-check whether we were already like that. Nakakatawa kasi pareho kaming naging clingy to a certain extent and then we both backed off and analyzed it, and made it work na lang na hindi na garden variety clingy ang peg kundi our own version of "we time" hehe. Yes, believe me, it works. I don't know how, I still have no clear-cut guideline, but hey, it really works. The "we time" and the "me time" exists in one relationship. Mantakin mo nga naman.

Hay, the things you think about when it's raining. 

I guess mine is just clear: that I am in love with this woman, after 17 months from the first time I really met her, after 14.5 months of being a couple. Ours is not a perfect relationship (for one, pareho kaming poorita kalaw ledesma hahaha but hey we manage), but our bond is genuine -- and we make it work, regardless of several shortcomings. No pretense, no hidden agenda, no secret feelings, just all out and all open. We can even process past hurts together, and talk about possible incoming hurts and dissipate them before they even take shape. Man, kung sa mga dating relasyon, giyera patani na agad ang ganung mga budding possible conflicts, dito hindi. Ganun ang reaction din niya, kung sa mga dating relasyon niya eh away na daw agad ito. Pero sa amin, we talk about issues in an emotional way, but calm pa rin. And what she said stuck to me: na kung ganun namin i-deal ang possible conflicts (in a zen-ish way), then we're definitely gonna grow old together. My sentiments exactly. 

Year One celebration. (April 2015 Baguio)

I guess it pays to wait. She did. She even chose to be single for how many years just to sort things out about her. While me, I decided to just embrace singlehood since I never had any problem with being single naman anyway. Of course the usual loneliness and longing will pass by sometimes. Hindi naman puwedeng hindi dumalaw iyan. Pero manageable naman kasi siya. Up to you if magpapa-bully ka sa longing and loneliness kasi. Or maybe you just have to recalibrate your lenses and look at things differently siguro. 'Yung hindi mapagkuwari type (believe me, madaming ganun) pero 'yung kind na mapayapa ang pagtingin sa buhay at pagtanggap sa kapalaran. I can safely say na narating ko na kasi 'yun, at nakakatuwang malamang narating na rin pala niya.

Kaya eto, we're both boarding a new flight to destination unknown. Because this is the first time we're both having this kind of relationship -- na maluwag, ang zen, masaya, swak kami sa likes and dislikes (with a 5% margin of error),napapag-usapan ang conflicts, nabubura agad ang tampo mode, malambing at mapagmahal, at nagkakaintindihan sa maraming bagay na napapag-usapan -- and best of all, we're traveling light. Admittedly, we still have our own respective emotional baggage with us, na with the help of each other, we're slowly pushing off the counter, one by one. I don't think we will be meaty characters if we didn't have issues and struggles to begin with, but we're also human to know when we need to ask for help or admit defeat. 

Yeah, 17 months, and we can still talk like the way we did when we first met. Our supposed business meeting turned into a 5-hour friendly chikahan over coffee and cigs. Nakakatuwang kausap ang taong marami kang ka-share din sa venn diagram of your life -- peyups, masscomm grad, batang 90s etc. -- at nakakatuwa ring pakinggan ang mga unshaded unshared parts ng respective diagrams ninyo. I mean fotangenah, the fact na alam niya kung ano ang venn diagram says a lot! Hahaha sensya niya at talagang ang lola mo, kung anu-ano kasi ang pinatulan sa past! Kaya minsan, napapahirit nga kami ng ganyan, like: 

Her: Kelangan ko na uminom ng vitamin b complex para mas ganahan ang brain ko, or so I believe. Panacea lang ba ang peg.

Me: Gosh, I love it that I am with someone who uses the term panacea! Hahaha!

'Yan, ganyan, dami naming moments na ganyan, 'yung "I love it that I am with someone who understands/knows _____." Believe me, ang sarap ng feeling ng ganitong level of sharing. Or at least for me. And her. Kaya we know we work. And we know we will work, now and in the future. 

The fact that we both liked Mule pala in the '90s 

was like a huge bonding moment hahaha. 

Mag-jowang manginginom ang peg pare. 

(June 2015 abode)

*

Dami talagang naiisip kapag nakapagkape na ano? Super. Lalo na't bumalik na naman ang aking favorite coffee partner: si choco malt.

*

Tapos nung isang araw, my sister shared this on FB:

Which resonated with me. Because that was how I felt with her, my sweetheart, in the beginning. And hey, look how it paid off naman now.

Kaya another thing I'm mulling over lately is this decision to go back to a life I already left: the academe.

I guess it's not that easy to shake off a heartbreak especially when you're in a long-term relationship. Teaching in my alma mater for 8 years is the longest relationship I've kept in my life. And for them to fuck me over was just foul. I don't want to go into the nitty gritty details here, but the bottomline is this: Sometimes it's braver to just walk away. I've already done my serbisyong publiko enough in that stint, got awards and accolades to boot, but if colleagues are so insecure of me that they prefer to oust me, then so be it. Maybe being there is not really for me. Maybe I have better places to go to, better institutions where I could perform better, institutions that will nurture me instead of lead me to decay. 

This is what I'm talking about up there, actually, ruminating in Filipino. I've been invited to teach in a new college kasi...and I just accepted. Well, working on it. But it's 90% good to go, because they want me and they need me. Sure, another department in my alma mater also made ligaw to me like that. Kaya lang, nadismaya din ako doon in the end kasi they were still trying to play safe at hininto ang panliligaw sa akin nung tingin nila ay madi-displease ang powers that be na hate na hate ang magnanimity ko. Nakaka-disappoint lang siguro na sisiraan ka nila gayong wala ka namang ginagawang harm sa kanila. Minsan, nakakapagod ding lumaban, kahit nasimulan mo na. My dad even told me na by quitting, nagpapatalo ako sa kanila. Siyempre I don't believe that. Because I don't believe I quit; I just moved on, c'est tout. And that's all there is to that.

So yes, this new college, I guess I could say it. Miriam College. Department of Communications called me up, where a friend and colleague I met in the UNESCO Bangkok conference I attended two years ago invited me to teach. Forced actually hahaha kasi nga she knows the peyups narrative at di ko pa feel mag-teach ulit then. Mainit-init at greaseless pa ito nung year na nag-meet kami sa BKK kaya naikuwento ko sa kanila. It pays to network talaga in this life (story of my life) kaya ayan, new opportunities open. 

I just did a teaching demo sa kanila earlier this week and patok na patok naman sa kanila. They're excited to have me, actually, and I feel happy about that. Ang simple lang, pero ang saya. And yeah, I think this will be a good decision for me, sabi nga din ng sweetheart ko. Basta lang daw walang patulan sa mga possible hitad na baka magka-crush sa akin hahaha kaloka at may ganung factor. Love this woman to bits.

*

This past couple of months na nanahimik ako sa social media life are months na binalikan ko ulit ang isa pang old flame: filmmaking. 

Sino'ng butch? Astig si direk mode 

while fellow sapphic prod team member shoots. 

Pink peso at work here, and 

feminist filmmaking to boot. Lavet. 

(May 2015 Mandaluyong) 

My sweetheart engaged me to help their office realize a short film they want to show sa kanilang office anniversary event. So of course I helped. Kakatuwa ring bumalik sa buhay na ito from time to time. At dito ko din napatunayang my sweetheart and I could work together well, at walang pikunan in the middle of stressful situations. And most of all, hindi inuuwi ang pagod at stress sa bahay at naipapagpag namin ito para hindi sumama sa amin. 

Small rakets that count: showing day of the short film. 

I'm happier to help with my filmmaking skills in this manner, 

actually. While I enjoy mainstream efforts, I never really pursue it 

until it pursues me. I'm good with what life offers 

and I'm good with the offers I take on as well. 

(June 2015 EDSA Shangri-la)

Ang saya lang, to be with someone na magaan ang loob katrabaho, tapos jowa mo pa. The hardest part there is 'yung pagpipigil namin to show affection towards each other sa harap ng officemates niya hahaha. Heraf! Eh ma-hug at ma-kiss pa naman kami especially during moments when we need it (to deflect stress and negativities baga).

Pitik mode came back din when I photo-covered the event. 

Will work for food ang peg, basta si sweetheart ang kasama. 

Na-miss ko rin namang hagurin si Nona-cam ko. 

(June 2015 EDSA Shangri-la)

I guess this is why I can say I'm totally zen about this. Because the major parts of my life are working well right now. And working in sync pa. Harmoniously. Sarap lang teh. Sarap lang. Now I can focus on the "smaller" parts I've been neglecting for some time now, mainly fiction writing, or personal creative writing. Na sinisimulan ko na pramis!!! Hahaha baka singilin na naman ako ng aking guardian devangels diyan kasi tagal ko nang pangako ito hahaha. In fact, I set up a wattpad account for it to get me started again. Eto o, read muna previous material while I'm setting up the new ones k.

At ang isa ko ring kabatuhan sa larangang ito ay ang aking sweetheart. Editor ko na, content ka-chikahan ko rin. Hay, oo na, sorry at syrupy na talaga ito. When you speak the truth kasi sometimes, it just...resonates. I guess.

I don't know. I guess I've never been this happy yet in my life, kaya gusto ko lang i-share. Baka kasi may mapulot kayo. At hindi ako nang-iinggit ha. Pramis.

Heniweys hemingway, sige back to work muna akesh at mahaba na ang ruminations na itey. 

Be well, folks.

And be proud. Always.